KORONAVİRÜS ANSKİYETESİ ve COVID-19 KONTROL ALGISININ KİŞİLİK ve KİMİ DEMOGRAFİKLERLE İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ | Klinik Psikolog Fulya Toy
Makale

KORONAVİRÜS ANSKİYETESİ ve COVID-19 KONTROL ALGISININ KİŞİLİK ve KİMİ DEMOGRAFİKLERLE İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ

20.05.2026 Klinik Psikolog Fulya Toy
Amaç
Bu çalışma, COVID-19 pandemisi döneminde bireylerin koronavirüs anksiyetesi ve salgın kontrol algısının; yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi ve kronik hastalık varlığı gibi demografik değişkenler ile kişilik özellikleriyle nasıl bir ilişki içinde olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Yöntem
Korelasyonel tarama modelinin benimsendiği araştırmaya, Google Forms aracılığıyla 183 kadın (%61) ve 117 erkek (%39) olmak üzere toplam 300 kişi katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 28,77 olup büyük çoğunluğu (%77) üniversite mezunudur. Veri toplama araçları olarak demografik bilgi formu, Covid-19 Kontrol Algısı Ölçeği, On-Maddeli Kişilik Ölçeği ve Koronavirüs Kaygı Ölçeği kullanılmıştır.
Temel Bulgular

Cinsiyet: Erkeklerin COVID-19 kontrol algısı kadınlara kıyasla daha düşük bulunmuştur. Korona virüs kaygısı bakımından ise cinsiyete göre anlamlı bir farklılık saptanmamıştır.
Yaş: Yaş grupları arasında COVID-19 kontrol algısı açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Kronik Hastalık: Kronik hastalığı olan bireyler, olmayanlara kıyasla anlamlı ölçüde daha yüksek koronavirüs kaygısı taşımaktadır. Kontrol algısı bakımından ise kronik hastalık durumuna göre farklılık gözlemlenmemiştir.
Kontrol Algısı ve Anksiyete İlişkisi: COVID-19 kontrol algısı ile koronavirüs anksiyetesi arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki saptanmıştır; kontrol algısı yüksek olan bireyler daha az anksiyete yaşamaktadır.
Kişilik ve Kontrol Algısı: COVID-19 kontrol algısının kişilik ölçeğinin özdenetimlilik alt boyutuyla anlamlı ve negatif yönlü bir ilişkisi olduğu belirlenmiştir.
Kişilik ve Anksiyete: Koronavirüs anksiyetesi ile kişilik ölçeğinin özdenetimlilik alt boyutu arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Deneyime açıklık, yumuşak başlılık, dışadönüklük ve nörotiklik boyutlarıyla ise anlamlı bir ilişkiye ulaşılamamıştır.

Sonuç
Araştırma sonuçları, özellikle COVID-19 anksiyetesinin kontrol algısı ve özdenetimlilik kişilik özelliğiyle yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Kronik hastalığı olan bireylerin bağışıklık kaygısına bağlı olarak daha yüksek anksiyete yaşadığı görülmüştür. Bulgular, pandemi psikolojisini anlamaya yönelik literatüre katkı sunmakta ve bu alanda yapılacak ileri araştırmaların önemine dikkat çekmektedir.
Tüm Çalışmalara Dön